Οι θαυμαστές και οι αρνητές, δύο αντίπαλα στρατόπεδα, συναντιούνται σε έναν χαρακτηρισμό όταν αναφέρονται στον Τζο Νέσμπο: είναι ένας σύγχρονος ποπ σταρ της λογοτεχνίας. Ο ίδιος αρνείται όλους τους χαρακτηρισμούς και αποδέχεται μόνο έναν: «Είμαι ένας άνθρωπος που του αρέσει να λέει ιστορίες». Ο Τζο Νέσμπο είναι ο άνθρωπος-ναυαρχίδα αυτής που αποκαλούμε «Nordic» λογοτεχνία. Δηλαδή, το «είδος» μυθιστορημάτων που μας έρχονται από τον Βορρά της Ευρώπης και έχουν έντονο το στοιχείο της δράσης, της αστυνομικής πλοκής και του δράματος γύρω από έναν δολοφόνο (πολλές φορές περισσότεροι) και των θυμάτων που σπέρνει στο διάβα του.

Πρόσφατα, ο Θοδωρής Καλλιφατίδης, ο Ελληνας συγγραφέας που ζει μόνιμα στη Σουηδία και μάλιστα θεωρείται από τους ευπώλητους της χώρας, μου έλεγε πως το κύμα αστυνομικής λογοτεχνίας, κάποια στιγμή, έπνιξε τη χώρα. Ολοι ήθελαν να γίνουν σαν τον Τζο Νέσμπο. Ολοι ονειρεύονταν να φτιάξουν μια λογοτεχνική περσόνα σαν αυτή του Χάλι Χόλε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να βγαίνουν πάρα πολλά βιβλία μόνο και μόνο επειδή δήλωναν αστυνομικά, δίχως, όμως, να προσφέρουν τα εχέγγυα μιας κάποιας ποιότητας.

Φαίνεται πως κανείς δεν μπορεί να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη, ειδικά αν αυτός είναι ενεργός και σε κατάσταση πλήρους άνθησης. Ο Τζο Νέσμπο δεν είναι μια φωτοβολίδα, η δυναμική του δεν ήταν κοντόθωρη. Η έκδοση του πρόσφατου μυθιστορήματός του «Η Δίψα» (εκδ. Μεταίχμιο) σηματοδοτεί τη συνέχιση της λογοτεχνικής ζωής του εμβληματικού Χάρι Χόλε. Του ντετέκτιβ αντι-ήρωα που δεν θαυμάζεται μόνο για τη δαιμονική ικανότητά του να βρίσκει τους δολοφόνους, χρησιμοποιώντας μάλιστα ανορθόδοξους τρόπους εξιχνίασης, αλλά και για τα μαύρα σκοτάδια που τον κατατρύχουν.

Εχουν περάσει 20 χρόνια από τη «Νυχτερίδα», την πρώτη υπόθεση του Χάρι Χόλε. Θυμάστε, αλήθεια, τις πρώτες λέξεις που γράψατε;

Οχι, δεν θυμάμαι ακριβώς τι έγραφα. Θυμάμαι, όμως, ότι ήταν βράδυ όταν εμπνεύστηκα τον ρόλο του Χάρι Χόλε. Ημουν σε ένα ξενοδοχείο και είπα στον εαυτό μου ότι θέλω να γράψω κάτι γι’ αυτόν τον ήρωα. Στη συνέχεια βρέθηκα σε ένα αεροπλάνο και ξεκίνησα να γράφω. Δεν σκεφτόμουν τίποτα άλλο, απλώς κατέγραφα και κατέγραφα.

Πώς σας προέκυψε ο ήρωας; Τι ήταν αυτό που σας κινητοποίησε;

Υπήρχε ένας αστυνομικός στο χωριό της γιαγιάς μου που λεγόταν Χόλε. Δεν τον είχα δει, αλλά πάντα τον φανταζόμουν ψηλό, ξανθό και κάπως τρομακτικό. Η γιαγιά μου μας έλεγε πω αν δεν πάμε νωρίς στο κρεβάτι θα έρθει να μας πάρει ο Χόλε. Χρόνια μετά τον συνάντησα σε μια κηδεία και μου συστήθηκε. Κάπως έτσι προέκυψε αυτός ο ήρωας, αφού φυσικά του πρόσθεσα κι άλλα στοιχεία.

Περιμένατε αυτή την επιτυχία;

Οχι, σε καμία περίπτωση δεν το περίμενα. Μόνο κάποιος τρελός θα μπορούσε να περιμένει ότι ο Χόλε θα έχει τέτοια επιτυχία. Εγώ, μάλιστα, νόμιζα ότι δεν θα τυπωθεί καν η πρώτη ιστορία.

Τι τον κάνει τόσο ιδιαίτερο τον Χόλε; Εσείς έχετε καταλήξει;

Ο Χάρι, ακόμη και στις καλύτερες στιγμές του, είναι ένας μελαγχολικός άνδρας. Υπάρχει μέσα του μια θλίψη και μια τρέλα, κάτι άλογο που τον κυνηγάει. Το πρόβλημά του είναι ότι έρχεται συνέχεια σε σύγκρουση με το παρελθόν του. Εχει ένα σωρό διλήμματα να διευθετήσει και αυτό του δημιουργεί μια δυσαρμονία με το περιβάλλον του και με αυτό που ζει κάθε φορά. Ολοι μας έχουμε αυτού του είδους τις ανησυχίες. Ο Χόλε δεν είναι πολύ καλός με την ευτυχία. Είναι ένας χτυπημένος άνθρωπος, δεν μπορεί να αντέξει πολλά στη ζωή του.

Οπότε, λέτε, όλοι λίγο-πολύ βρίσκουμε κάτι από τον εαυτό μας σε αυτόν;

Ναι, είναι μια λογική ταύτιση, ακόμη και αν δεν είμαστε όλοι ντετέκτιβ. Κάθε άνθρωπος έχει να διαχειριστεί το παρελθόν του.

Αυτό που διακρίνω συχνά πυκνά στα μυθιστορήματά σας είναι μια αύρα από Σαίξπηρ. Με την έννοια ότι στήνετε ατόφια δράματα παράλληλα με τη βασική πλοκή.

Εχω διαβάσει αρκετά Σαίξπηρ, επομένως καταλαβαίνω γιατί το λέτε. Αλλωστε έχω γράψει ένα μυθιστόρημα που στηρίζεται σε δικό του θεατρικό έργο (σ.σ.: αναφέρεται στη διασκευή του «Μάκβεθ»). Είναι ένα θρίλερ για τη μάχη εξουσίας, τοποθετημένο σε ένα ζοφερό, θυελλώδες σκηνικό σαν νουάρ και σε ένα σκοτεινό, παρανοϊκό μυαλό. Τα πάντα ξεκινούν από τι ζητάει η κάθε ιστορία. Αν πρέπει να βάλεις ένα επικό δράμα, τότε, ναι, θα το κάνω. Το πρωταρχικό είναι η ιδέα και τι χρειάζεται για να πραγματωθεί.

Στη «Δίψα» οι ανατροπές ακολουθούν η μία την άλλη. Είναι κάτι που σας χαρακτηρίζει ως συγγραφέα. Ποιο είναι το modus operandi που χρησιμοποιείτε;

(Γελάει) Δεν ξέρω πραγματικά αν έχω ένα τέτοιο. Σκέφτομαι πάντα την ιστορία και ποτέ δεν ξέρω 100% τι θα κάνω ή τι θέλω να κάνω. Αφήνω την ιστορία να μου μιλήσει. Πολλές φορές έρχεται μια ανατροπή που φαίνεται τόσο προφανής, επομένως πρέπει να υπάρχει το στοιχείο της πρόκλησης. Να μπορώ να εκπλήξω τον εαυτό μου και τον αναγνώστη.

Πείτε μου λίγο για τον σίριαλ κίλερ της «Δίψας», που ενεργεί ως βαμπίρ.

Ξεκίνησα με κάτι άλλο στην αρχή. Είχα άλλες ιδέες, αλλά είχα διαβάσει κάποια στιγμή ένα άρθρο σε μια εφημερίδα για βαμπιριστές και επιπλέον είχε έρθει στο μυαλό μου η ταινία του Κόπολα, στην οποία παίζει και ο Τομ Γουέιτς. Πολλά τρελά συμβαίνουν εκεί έξω, αλλά δεν είναι το πιο συνηθισμένο ένας δολοφόνος να πίνει αίμα. Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή δεν πήρα πολύ σοβαρά την ιδέα, αλλά τελικά είδα ότι λειτουργούσε. Εγινε ένας διαβόητος δολοφόνος.

Πέραν του βαμπιριστή, όμως, και οι άλλοι ήρωες του μυθιστορήματος έχουν διάφορα θέματα να διευθετήσουν.

Ολες οι ιστορίες είναι σαν κουβάρι. Οι ήρωες, όντως, έχουν προσωπικά θέματα που δεν μπορούν να ξεπεράσουν. Παλεύουν να φτάσουν σε έναν στόχο, παλεύουν με την ίδια τη ζωή. Αυτή είναι άλλωστε η ανθρώπινη συνθήκη. Γράφω για την πάλη του Χάρι Χόλε δίχως όμως να του προσφέρω μια ηθική ετυμηγορία. Αλλά, ας το σκεφτούμε και για τους εαυτούς μας όταν ξυπνάμε κάθε πρωί, για ποιο πράγμα παλεύουμε; Για όλους είναι μια «βρόμικη υπόθεση» αυτό που κάνουμε στη ζωή. Ο Χάρι αναζητεί την εξιλέωση από τα τραύματα και τις αμυχές του παρελθόντος του.

Στη «Δίψα» βρίσκουμε τον Χάρι σε μια διαφορετική φάση της ζωής του. Εχει φύγει από το Σώμα, έχει πάρει σύνταξη και κάπου μέσα του πιστεύει ότι έχει λυτρωθεί. Σκοπεύετε κάποια στιγμή να τον αφήσετε στην ησυχία του;

Δεν σκοπεύω να τον αφήσω σε ησυχία, αλλά δεν με αφήνει ούτε κι εκείνος σε ησυχία. Οσο θέλω εγώ να τον τυραννήσω, άλλο τόσο θέλει κι εκείνος να κάνει σε εμένα. Είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε μαζί εμείς οι δύο για πολύ καιρό ακόμη (γελάει).

Που σημαίνει ότι θα υπάρξει συνέχεια στη «Δίψα». Να περιμένουμε μια νέα ιστορία με τον Χάρι Χόλε;

Ναι, να περιμένετε μια νέα ιστορία. Αν και δεν έχω βάλει κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, υποθέτω ότι η νέα ιστορία θα είναι έτοιμη μέσα στο 2019.

Αυτό είναι είδηση, με την έννοια ότι υπήρχε η ανησυχία στους αναγνώστες σας ότι σκοπεύατε να τον αφήσετε στην άκρη. Γιατί σας πήρε τόσο καιρό να γράψετε κάτι νέο με ήρωα τον Χόλε;

Ηθελα να είμαι σίγουρος και να μην εκβιάσω τον εαυτό μου με μια ιστορία που τελικά δεν μου έλεγε κάτι. Γι’ αυτό άργησα να γράψω κάτι για τον Χάρι. Είμαι πεισματάρης σε αυτό το πράγμα. Θέλω να είμαι πάντα σίγουρος γι’ αυτό που ξεκινάω να γράψω. Πρέπει κάτι να με κινητοποιεί για να καταπιαστώ και να συνεχίσω, αλλιώς δεν το ξεκινάω ποτέ.

Στην Ελλάδα θα σας δούμε τώρα κοντά;

Βεβαίως, θα έρθω στα μέρη σας τον Σεπτέμβριο. Πρώτα θα πάω στην Κάλυμνο και σκοπεύω να περάσω καταπληκτικά και στη συνέχεια θα κάνω κι ένα σύντομο πέρασμα από την Αθήνα για τις ανάγκες του βιβλίου.

Comments are closed.